DZIAŁALNOŚĆ ODDZIAŁU W LATACH 1966–2016

Powstanie Oddziału

17 marca 1966 r. Oddział został zarejestrowany przez Sąd Rejonowy w Poznaniu, a ZG PTTK wyraził zgodę na działalność Oddziału w dniu 18 maja 1966 r.

Oddział powstał w oparciu o 9 kół zrzeszonych w Oddziale Miejskim (Poznańskim), które „przeszły” do nowo tworzonego Oddziału. Były to koła: Dyrekcyjne, w Oddziale Drogowym, ZNTK Poznań, Technikum Kolejowym, Szkole Pielęgniarek, ORB, Oddziale Trakcji, ZZRiŁ i Parowozowni Towarowej.

Pierwszym Prezesem został kol. Aleksander Glaza, a Oddział zrzeszał w tym czasie 246 członków.

W roku 1968 Oddział zrzeszał już 12 kół i utworzony został również Klub Turystyki Pieszej „Obieżyświaty”. Oddział liczył 557 członków.

Najlepsze lata dla Oddziału to czas od 1970 do 1990 roku, gdzie Oddział zrzeszał 18 kół i KTP (w tym 1 koło niezwiązane z koleją, przy Energetyce) oraz prawie 1000 członków.

W wyniku przemian w kraju i reorganizacji na kolei, na przełomie wieku, nastąpiło znaczne zmniejszenie liczby członków, a tym samym i kół. Po 2000 r. Oddział zrzeszał już tylko 6 kół i prawie niedziałający KTP „Obieżyświaty”.

Najmniejszą liczbę członków Oddział zrzeszał w 2011 r. — w granicach 50 osób. Od tego czasu nastąpił systematyczny wzrost liczebności Oddziału. Dzisiaj Oddział zrzesza około 100 członków, skupionych w 3 kołach i KTP „Obieżyświaty”.

Najstarszym naszym członkiem jest kol. Jan Madziara, który do PTTK należy od 1953 r. W dniu 28 stycznia 1992 r. Oddział został zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Działacze Oddziału i kadra

Jak już wspomniałem, pierwszym Prezesem Oddziału został ówczesny Dyrektor Technikum Kolejowego w Poznaniu — Aleksander Glaza.

W wyniku jego rezygnacji z tej funkcji Prezesem został kol. Marian Tylawski. W wyniku kolejnych wyborów na Prezesa wybrano kol. Ryszarda Stasińskiego, który tę funkcję sprawował do 1976 r.

Od tego roku, nieprzerwanie przez 25 lat, prezesował kol. Ryszard Narożny. Były to najlepsze lata w działalności Oddziału.

Od roku 2001 Prezesem Oddziału jestem ja — Andrzej Kudlaszyk. Przez te 50 lat przez Oddział „przewinęło się” lub z Oddziałem współpracowało wielu wspaniałych działaczy.

Należeli do nich ci, którzy Oddział tworzyli, a więc koledzy: Aleksander Glaza, Marian Tylawski, kol. Błachut, Edward Kubiak, Ryszard Stasiński, Tadeusz Wojnowski, Lutosław Szałkowski, Józef Marcinkowski, Mieczysław Nowak, Jan Zieliński, Barbara Springer oraz działacze nieco młodsi, tacy jak: Ryszard Narożny, Włodzimierz Graczyk, Barbara Brzostek, Anna Przybylska, Ewa Wojciechowska, Maria Szulc.

Należy również wspomnieć o tych, którzy zginęli na swoich posterunkach pracy. Byli to Marek Pisarek i Benedykt Przygodzki.

Przy tej smutnej wymiance nie sposób nie wspomnieć o naszych przyjaciołach, takich jak: Heniu Styperek, Jasiu Alechniewicz, Mieczysław Waszak, Mieczysław Duralski — którym nasz Oddział wiele zawdzięcza.

Bardzo proszę o powstanie i uczczenie minutą ciszy tych wymienionych oraz innych działaczy związanych przez te pół wieku z naszym Oddziałem. Dziękuję.

A tak przy okazji informuję, że w dniu 01 listopada br. o godz. 10:00 w kościele na Wzgórzu Św. Wojciecha w Poznaniu, za naszych wszystkich działaczy, którzy odeszli na wieczną wartę, zostanie odprawiona Msza Św.

Po Mszy ich nazwiska zostaną wymienione podczas wymienianek-apelu, przy Głazie Prekursorów Krajoznawstwa, również na tym wzgórzu.

Jeśli jest tu mowa o wspaniałych naszych działaczach, to nie sposób nie wymienić sprawowanych przez nich różnych funkcji.

I tak kol. Ryszard Narożny przez wiele lat z powodzeniem pełnił funkcję W-ce Prezesa Zarządu Wojewódzkiego PTTK w Poznaniu oraz Przewodniczącego Komisji Turystyki w Radzie Głównej Kultury Fizycznej i Turystyki w Warszawie, a funkcję sekretarza tej Rady pełnił kol. Jan Kunysz.

Ja przez wiele lat byłem członkiem ZW PTTK w Poznaniu (aż do momentu jego rozwiązania). Byłem także członkiem: wojewódzkiej komisji turystyki pieszej oraz wojewódzkiej komisji kół i oddziałów zakładowych PTTK. Od 5 kadencji jestem członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej PTTK.

Od początku powstania Wielkopolskiej Korporacji Oddziałów PTTK jestem związany również z tą organizacją. Pełniłem dotychczas różne funkcje w Zarządzie i Komisji Rewizyjnej, a od 4 lat jestem Prezesem tego gremium. Kol. Tomasz Ratajczak pełnił również w WKO funkcję Przewodniczącego Wielkopolskiej Komisji Turystyki Pieszej.

Jeśli chodzi o kadrę Oddziału, to kiedyś posiadaliśmy wielu przodowników turystyki pieszej, górskiej, kolarskiej i wioślarskiej oraz wielu organizatorów turystyki. Obecnie posiadamy tylko 10 przodowników TP, 3 przodowników TG, 1 instruktora krajoznawstwa i kilu organizatorów turystyki.

Lokalizacja Oddziału

Pierwsi dwaj Prezesi biuro Oddziału nosili we własnych teczkach, niekiedy posiedzenia Zarządu odbywały się w pomieszczeniach Domu Kultury Kolejarza w Poznaniu.

Dopiero w roku 1974 otrzymaliśmy pomieszczenie w budynku Oddziału Trakcji, przy ul. Kolejowej 23, a w dniu 20 marca 1979 r. — lokal z prawdziwego zdarzenia, składający się z dwóch dużych pokoi, również w tym samym budynku.

Lokal był coraz lepiej wyposażony, dzięki współpracy z Dyrekcją Rejonową Kolei Państwowych, która od 1982 r. objęła swoim patronatem nasz Oddział, a dyr. Bogdan Sadowski został nawet członkiem Zarządu.

Sielanka trwała do 2010 r., gdy w wyniku porozumienia (wymuszonego) przez Dyrektora PKP Cargo, Zakład w Poznaniu, Oddział otrzymał pomieszczenie w piwnicy tego budynku.

W związku z tym, że biuro Oddziału „zeszło do podziemia”, Oddział został zwolniony z wszelkich opłat za lokal i media.

W roku obecnym, niestety w miesiącu maju, otrzymaliśmy od PKP Cargo wspaniały prezent z okazji 50-lecia: zostaliśmy poinformowani, że zajmowane pomieszczenie w piwnicy budynku przy ul. Kolejowej 23 musimy niezwłocznie opuścić. W dniu 01 sierpnia stało się to faktem.

Biuro Oddziału zostało przeniesione na teren Zakładu Robót Komunikacyjnych DOM w Poznaniu, do kontenera przy ul. Kolejowej 4. Do chwili obecnej nie podpisaliśmy stosownej umowy na wynajmowanie tych pomieszczeń (jest to około 17 m²).

Imprezy organizowane przez Oddział

Pierwszą dużą imprezą, jaką Oddział zorganizował, był I Rajd Szlakiem Powstania Wielkopolskiego w roku 1968 do Mosiny, w którym udział wzięło 557 turystów.

Rajd ten był organizowany nieprzerwanie do 1994 r. Po drodze uzyskał status rajdu ogólnopolskiego. Od początku cieszył się bardzo dużym „wzięciem”. Było to spowodowane tym, że na znaczkach okolicznościowych i proporczykach rajdowych corocznie figurował orzeł w koronie — co w tamtych czasach było ewenementem.

Właśnie ja corocznie odwiedzałem na ul. Mickiewicza w Poznaniu Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk i tam „po ciężkich bojach” uzyskiwałem zgodę na orła w koronie. Tłumaczyłem, że jest to orzeł z poznańskiego ratusza, który cały czas — również w czasie okupacji — posiadał koronę.

Po kilku latach w urzędzie tym nie było już problemów, bo jego pracownicy zapamiętali naszą imprezę i od ręki przystawiali stosowny stempel, zezwalający na orła w koronie.

Kolejną cykliczną imprezą stał się organizowany nieprzerwanie od 1977 r. do dnia dzisiejszego Rajd do Kobylnicy. Początkowo był to rajd zimowy, ale od kilku lat stał się rajdem wiosennym (ze względu na dotację przyznawaną przez UMWW dopiero od miesiąca kwietnia).

Rajd ten, ze względu na stan wojenny, nie odbył się tylko w roku 1982. W latach 1983–1985 zorganizowane zostały trzy Rajdy Szlakiem Armii „Poznań”, ale ze względu na dość niską frekwencję zaniechaliśmy ich organizowania.

Natomiast od 1993 do 2013 r. zorganizowaliśmy 21 Ogólnopolskich Rajdów Szlakiem Historii Kolei, które cieszyły się olbrzymim wzięciem wśród turystów z całego kraju.

Trzy z nich kończyły się na Wystawie Taboru i Sprzętu Kolejowego. W latach 1993–1998 zorganizowaliśmy 6 takich Wystaw w Poznaniu: początkowo na Dworcu Poznań Gł. na peronie 4b (Dworcu Letnim), później na Malcie oraz trzy wystawy na terenie stacji Poznań Starołęka.

Wystawy te cieszyły się olbrzymią popularnością. Każdą z nich odwiedziło kilkanaście tysięcy zwiedzających. Dwie takie wystawy zorganizowaliśmy również w Zielonej Górze i jedną w Zbąszynku, gdzie pamiątką po Wystawie jest stojący tam do dnia dzisiejszego wąskotorowy parowóz Px 48.

Od 2014 r. Oddział przystąpił ponownie do organizowania Ogólnopolskich Rajdów Szlakiem Powstania Wielkopolskiego, ze stałym zakończeniem w Lusowie.

Oprócz wymienionych rajdów Oddział i jego koła zorganizowały setki innych rajdów, złazów, spacerów i spływów. Chociażby takich jak: Złazy Noworoczne, Spacery Wiosenne i Jesienne po Poznaniu, rajdy pod hasłem „Cudze chwalicie, swego nie znacie” oraz „Dla każdego coś miłego”, imprezy dla dzieci na terenie Ośrodka w Chybach, Wielkopolskie Rajdy Kolejarzy, rajdy „z wędką na rajd” i wiele innych.

W przeciągu tych 50 lat zorganizowaliśmy dziesiątki imprez zleconych o najwyższej randze w kraju, takich jak: w 1978 r. Zlot Klubów Turystyki Pieszej (udział 56 klubów), Międzynarodowe Biegi na Orientację o Puchar Miast Targowych Europy w Skokach (zawodnicy z 7 państw i kilkuset zawodników krajowych), Ogólnopolski Rajd Biur Projektów w Sierakowie, w 1982 r. XXV Jubileuszowy Zlot Przodowników Turystyki Pieszej w Sierakowie połączony z Rajdem Szlakiem Powstania Wielkopolskiego (udział 2000 przodowników i 500 uczestników rajdu).

Kilka razy organizowaliśmy Centralne Zloty Kolejarzy (Chyby, Kiekrz, Niechorze) oraz Ogólnopolskie Fora Krajoznawcze Kolejarzy (w 1994 r. w DKK uczestniczył jako gość Wojewoda Włodzimierz Łęcki), a także Ogólnopolskie Sejmiki Działaczy Kultury Fizycznej i Turystyki.

Za organizację tych imprez dwukrotnie otrzymaliśmy Puchar Ministra Komunikacji oraz nagrodę pieniężną z GK KFiT, a także wiele nagród i podziękowań z Urzędu Wojewódzkiego i Urzędu Miasta Poznania.

Setki imprez turystycznych różnych typów organizowały również nasze koła. Przykładowo Koło PTTK nr 1 przy Dyrekcji PKP, z okazji 30-lecia w 1983 r., za cykl imprez turystycznych zostało wyróżnione Złotą Odznaką Honorową PTTK.

Koło nr 2 przy Oddziale Drogowym w Poznaniu z okazji Jubileuszu 30-lecia zorganizowało na Węgrzech 11 turnusów wczasów namiotowych. Koło PTTK nr 4 przy Technikum Kolejowym jeszcze niedawno, z okazji Dnia Wagarowicza, organizowało rajdy dla całej szkoły.

Jeszcze kilka lat temu Koło PTTK przy Oddziale Drogowym w Lesznie organizowało bardzo znane rajdy „Szlakiem Zielonych Semaforów”, a koło nr 17 przy Kolejach Dojazdowych organizowało dziesiątki wielodniowych wyjazdów za granicę (m.in. do Włoch, Paryża, Hiszpanii, Grecji, Turcji, Austrii, Belgii, Niemiec, Czech, Słowacji, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Węgier, na Litwę, Ukrainę i Białoruś).

Były to wyjazdy wagonami socjalnymi albo też „na pasażera”. Jeszcze do dnia dzisiejszego nasi działacze organizują różnego typu wyjazdy: wypady w góry, wycieczki rowerowe czy spływy kajakowe — choć już o zasięgu dużo mniejszym i mniej liczne.

Oddział przez wiele lat organizował kilkudniowe wyjazdy szkoleniowe dla swojego aktywu. Pierwszy taki wyjazd był do Dymaczewa, a następne już w góry, które przygotowywał kol. Bogdan Koralewski jako „szef” komisji turystyki górskiej.

Członkowie Oddziału, oprócz imprez swoich, uczestniczyli w setkach imprez na terenie całego kraju, co ułatwiały bilety wolnej jazdy lub ze zniżką PKP.

Pozostała działalność

• Oddział cały czas prowadzi referat weryfikacyjny OTP. Jako jedyny w kraju przyznaje Kolejową Odznakę Turystyczną, której projektodawcą jest kol. Paweł Brych. On też opracował Regulamin 3-stopniowej Odznaki, zatwierdzony przez ZG PTTK w 1994 r.
• Oddział posiada bogatą bibliotekę turystyczną, składającą się z ponad 1000 woluminów. Bibliotekę tę stworzył i przez wiele lat prowadził kol. Bogdan Koralewski.
• Komisję Turystyki Pieszej w Oddziale, prawie od początku istnienia Oddziału, zastępuje Klub Turystyki Pieszej „Obieżyświaty”.
• Oddział w czasie swojego istnienia wydał wiele różnych wydawnictw. Na szczególną uwagę zasługuje informator Oddziałowy oraz różne śpiewniki.
• Oddział przez 50-letni okres działalności zorganizował kilkanaście kursów na organizatorów turystyki oraz przodowników turystyki pieszej i kolarskiej.